فهلَّا اذ سمعت تجيب عنه و لم تمض الحكومة بالتّظنّي ( 1 ) [ و قال الحجّاج ] ( 2 ) : تقضى البازي اذا البازي كسر اراد تقضض ، تقول العرب : خرجنا نتلعى ، و الاصل نتلعّع اذا خرجوا في اجتناء نبت ناعم يقال له اللعّاع ، بپارسى هنجيمك ( 3 ) گويند آن را ، و منه قوله تعالى : وَقَدْ ( 4 ) خابَ مَنْ دَسَّاها ( 5 ) اى دسّسها و آن كس كه « ها » بر جاى دارد در حال وصل و وقف ، گويد : « ها » اصلى است و لام الفعل ، و اين قوم گويند : اصل سنة سنهة بوده است ، نبينى كه در تصغير « ها » بيارند ، گويند : سنيهة ( 6 ) و فعل از ( 7 ) مسانهة باشد . قال لشاعر . ليست بسنهاء و لا رجبيّة و لكن عرايا في السّنين الجوائح [ 350 - پ ] [ عرايا جمع عريّه و هى شجرة في دار الانسان لغيره ] ( 8 ) ، اگر گويند چگونه گفت بر لفظ واحد لم يتسنّه و در پيش دو ، مذكور رفته است از طعام و شراب ، گوييم ( 9 ) براى آن كه ضمير را رد كرد الى اقرب اللَّفظين كما قال تعالى : وَ الَّذِينَ يَكْنِزُونَ الذَّهَبَ وَالْفِضَّةَ وَلا يُنْفِقُونَها ( 10 ) . . . ، [ ردّ ضمير الى اقرب المذكورين كرد ] ( 11 ) . و جوابى ديگر آن است كه : اكتفى بذكر احدهما عن الاخر ، كقول الشّاعر : عقاب عقبناه ( 12 ) كأنّ وظيفها و خرطومها الأعلى سنان ملوّح و لم يقل سنانان ملوّحان . و دليل اين تاويل قراءت عبد اللَّه مسعود است : * ( فَانْظُرْ إِلى طَعامِكَ ) * ، و هذا شرابك ، بالرّفع [ على الابتداء و الخبر ] ( 13 ) لم يتسنّ .

--> ( 1 ، 2 ) . اساس : ندارد ، با توجه به تب و ديگر نسخه بدلها افزوده شد . ( 3 ) . تب : هنجميل ، آج ، لب ، فق ، مب ، مر : هنجمك . ( 4 ) . مج ، وز ، دب ، مر : لقد . ( 5 ، 12 ) . سوره شمس ( 91 ) آيه 10 . ( 6 ) . تب سنهاء شجرة قديمه . ( 7 ) . اساس ، وز ، دب ، آج ، فق ، مب ، مر ، تب او ، با توجّه به نسخه لب و معنى عبارت تصحيح شد . ( 8 ) . اساس : ندارد ، از تب افزوده شد . ( 9 ) . همه نسخه بدلها : گويند . ( 10 ) . سوره توبه ( 9 ) آيه 34 . ( 11 ) . اساس ، تب ، مج ، دب ، لب ، مب ، فق ، مر : عقبناه ، با توجّه به وز تصحيح شد . ( 13 ) . اساس ، آج ، لب ، فق ، مب ، مر : ندارد ، با توجّه به مج افزوده شد .